Inheemse planten in de tuin

Inheemse planten maken je tuin sterker én levendiger. Ze zijn volledig aangepast aan het Nederlandse klimaat en de bodem, waardoor ze beter omgaan met droogte, hitte en natte periodes. Tegelijk ondersteunen ze het leven in je tuin: insecten, vogels en kleine zoogdieren vinden er precies het voedsel en de schuilplekken die ze nodig hebben. Met inheemse planten leg je dus de basis voor een klimaatbestendige én biodiverse tuin.

Wat zijn inheemse planten?

Inheemse planten zijn soorten die van nature al eeuwen in Nederland groeien. Ze zijn volledig aangepast aan onze bodem, het klimaat en de seizoenen, en vormen daardoor een stevige basis voor een gezond ecosysteem. Ze bieden voedsel en schuilplekken aan insecten, vogels en andere dieren, en versterken de bodem in samenwerking met de aanwezige schimmels en bacteriën.

Planten die zich na de laatste ijstijd spontaan in ons gebied hebben gevestigd, noemen we inheems. Soorten die vóór het jaar 1500 in Nederland zijn aangekomen en hier blijvend zijn ingeburgerd, rekenen we daar ook toe.

Waarom inheemse planten?

Inheemse planten zijn sterk en veerkrachtig. Veel insecten zijn bovendien afgestemd op hun bloeitijd en eigenschappen. Sommige bijen en vlinders kunnen zich zelfs alleen voortplanten op specifieke inheemse waardplanten. Meer inheemse planten betekent dus meer insecten — en daarmee ook meer vogels en andere dieren die daarvan leven. Zo versterken inheemse soorten niet alleen de bodem, maar ook de biodiversiteit in je tuin én in de omgeving.

Inheemse planten zijn beter afgestemd op ons klimaat en onze bodem dan uitheemse soorten. Door duizenden jaren van aanpassing kunnen ze goed omgaan met schommelingen in temperatuur, neerslag en bodemomstandigheden.

Kortom, inheemse planten:

• zijn beter bestand tegen extremen: ze verdragen droogte, hitte en natte periodes beter.
• hebben een sterke genetische basis: door hun grote genetische variatie kunnen ze zich makkelijker aanpassen aan veranderingen in hun omgeving.
• geven een boost voor de biodiversiteit: ze bieden precies de juiste voeding en leefruimte voor insecten, vogels en andere dieren die onder druk staan door o.a. klimaatverandering, monocultuur en pesticiden.

Meer leven in je tuin met inheemse planten

Inheemse planten zijn onmisbaar voor bijen, vlinders en vogels. Veel insecten zijn afhankelijk van specifieke inheemse plantensoorten voor voedsel, voortplanting en beschutting. Onderzoek laat zien dat op inheemse planten veel meer insectensoorten voorkomen dan op uitheemse soorten (ook wel eens exoten genoemd). Dat komt doordat insecten en inheemse planten zich samen hebben ontwikkeld, waardoor veel bijen, vlinders en kevers precies zijn afgestemd op de nectar, het stuifmeel of de bladeren van planten die hier van nature groeien.

Door inheemse planten in je tuin te gebruiken, bied je insecten een complete levensbasis, van voedselbron, voortplantingsplek en schuilplaats. En daarmee ontstaat vanzelf meer leven in je tuin.

Mag je dan helemaal geen uitheemse planten gebruiken?

Zeker wel, uitheemse planten kunnen prima samengaan met inheemse soorten. Een goede biodiverse tuin bestaat vaak uit een mix van verschillende planten. 

Enkele aandachtspunten:

• Plant geen invasieve uitheemse soorten (dus geen planten die woekeren of de inheemse planten verdringen). Check je plant op:  www.tuinernietin.nl
• Kies planten die wél nectar en stuifmeel bieden.
  Niet alle sierplanten zijn geschikt voor bestuivers. Sommige uitheemse soorten zijn steriel (onvruchtbaar) of hebben dubbele (gevulde) bloemen. Steriele bloemen produceren weinig tot geen nectar of stuifmeel en de meeste dubbele bloemen zijn door de vele bloemblaadjes voor bestuivers nauwelijks toegankelijk.

Geschikte inheemse planten

Zorg dat je in elk seizoen een aantal bloeiende inheemse planten hebt. Wil je voorkomen dat de planten teveel uitzaaien, knip dan na de bloei (een deel van) de zaden af. Hieronder een lijst met mooie inheemse planten, inclusief hun bloeiperiode, standplaats en grootte. 

 

Inheemse planten voor zonnige plekken

• Knoopkruid (Centaurea jacea) – Bloei juni/okt., violet, droog tot vochthoudend, 100 cm, vast
• Wilde marjolein (Origanum vulgare) – Bloei juli/sept., roze, normaal tot droog, 60 cm, vast
• Verfwede (Isatis tinctoria) – Bloei mei/juni, geel, droog, 125 cm, verfplant, tweejarig/soms meerjarig, decoratieve zaden!
• Prachtklokje (Campanula persicifolia) – juni/juli, blauw, normaal tot vochthoudend, 90 cm, vast
• Wilde reseda (Reseda lutea) – mei/sept., lichtgeel, droog, 60 cm, vast
• Beemdkroon (Knautia arvensis) – juni/okt., lila, normaal tot vochthoudend (wadi), 60 cm, vast
• Aardaker (Lathyrus tuberosus) – juni/aug., roze, droog tot vochthoudend, 100 cm., vast/knol

Inheemse planten voor halfschaduw en schaduw

• Wilde akelei (Aquilegia vulgaris) – mei/juni, violetblauw, normaal tot vochthoudend, 60 cm, vast
• Grote muur (Stellaria holostea) – april/juni, wit, normaal tot vochthoudend, 40 cm, vast, bodembedekker
• Donkere ooievaarsbek (Geranium phaeum) – april/mei met herbloei., droog tot vochthoudend (wadi), 60 cm, vast
• Dovenetel (Lamium album e.a. Lamium / Lamiastrum ook geschikt) – april/okt., wit, normaal tot vochthoudend (wadi), 50 cm, vast, bodembedekker
• Knikkend nagelkruid (Geum rivale) – mei/juni, paars met zalm, normaal tot vochthoudend (wadi), 40 cm, vast
• Echte guldenroede (Solidago virgaurea) – juli/okt., geel, droog tot vochthoudend, 100 cm, vast
• Rode kamperfoelie (Lonicera xylosteum) – mei/juni, wit, bessen in nazomer, normaal tot vochthoudend, 200 cm, vast/struik

Praktische tips om te starten

Je hoeft niet meteen je hele tuin om te gooien. Maak het jezelf makkelijk. Start met:

• een paar inheemse vaste planten in een border

• een klein perk met wilde bloemen

• een inheemse struik of boom als blikvanger

• kies altijd pesticiden-vrije (biologische) planten. 

Kleine stappen maken al verschil!