Een wadi in je tuin
Als tuinbezitter kun je door het opvangen van regenwater in eigen tuin zorgen dat regenwater zo min mogelijk in het riool terecht komt. Daarmee help je mee om wateroverlast bij hoosbuien te voorkomen en wordt de grond in je tuin natter. Het regenwater vult het grondwater op een natuurlijke manier aan, zodat planten er in droge tijden gebruik van kunnen maken.
Een wadi is zo’n manier om regenwater op te vangen en te infiltreren in eigen tuin. Een wadi kan veel verschillende vormen hebben: van ondiep en breed, tot langwerpig en diep en alles ertussenin. Wees creatief en houd het subtiel, óf maak er juist een eye catcher van in je tuin.
Wat is een wadi?
Een wadi is een verdiept deel of greppel in de tuin, waar regenwater van je dak en tuin naartoe stroomt. In de wadi zakt het water langzaam weg in de bodem. Het woord wadi staat voor Water Afvoer Door Infiltratie. Het is een makkelijke en goedkope manier om regenwater van je dak in je eigen tuin op te vangen.
In de openbare ruimte zie je ook steeds vaker wadi’s, met name in nieuwbouwwijken. Dit is dan meestal een lager gelegen grasveld waar het regenwater uit een deel van de wijk via goten naartoe stroomt. Er staat dan tijdelijk een plas op het gras, maar binnen een dag is dit weer weg. Een wadi kan ook beplant zijn. Dit ziet er niet alleen veel leuker uit, maar is ook beter voor de biodiversiteit! Zo'n beplante wadi is ook eenvoudig toe te passen in je eigen tuin.
Wadi Breitnerstraat / ontwerp Elke Blänsdorf - Molinia
Voorwaarden om een wadi in de tuin aan te leggen
- Het is belangrijk dat de grond in je tuin voldoende waterdoorlatend is. Des te sneller zakt het regenwater weg. Zandgrond en zanderig leem zijn het meest waterdoorlatend. Kleigrond is nauwelijks waterdoorlatend.
- In sommige wijken is de grondwaterstand te hoog voor een infiltratievoorziening. Is het grondwater hoger dan 80 cm onder maaiveld, dan wordt een wadi in je tuin afgeraden.
- Hoe groter je tuin, hoe meer ruimte er is voor een wadi. Is je tuin klein, dan zal de wadi dieper moeten worden om al het regenwater op te kunnen vangen. Twijfel je of je tuin groot genoeg is om al het regenwater te bergen? Roep dan de hulp in van een deskundige.
- Houd minimaal anderhalve meter afstand tussen wadi en de gevel, om problemen met vocht in de kruipruimte en wateroverlast te voorkomen.
Test de waterdoorlatendheid met de emmertest
Om te testen of de grond voldoende waterdoorlatend is kan je de emmertest doen:
- Graaf een gat van ca. 30 cm diep en breed, vul dit met een emmer water en bepaal hoe lang het duurt voor het water is weggezakt.
- Als het water binnen 15 minuten wegloopt, is de waterdoorlatendheid hoog; als het minder dan een uur duurt, is deze gemiddeld; als het water na een uur nog niet volledig is weggezakt, dan is de waterdoorlatendheid laag en is je tuin minder geschikt voor een wadi;
De capaciteit van je wadi berekenen
Om te weten hoe groot je jouw wadi moet maken, bereken je eerst hoeveel liter water je wilt opvangen. Je kijkt waar het water vandaan komt (bijvoorbeeld je dak of je stenen terras) en hoe groot die verharde oppervlakte is. Dat vermenigvuldig je met de hoeveleheid regen die je wil opvangen.
- In Amersfoort houden we rekening met een stortbui waar 30 milimeter regen uit kan vallen.
- Om te bekenen hoe groot je wadi moet zijn, doe je daarom het aantal m2 verharde oppervlakte x 0,03.
- De uitkomst is het aantal kubieke meter (m3) van je wadi.
Rekenvoorbeeld wadi capaciteit
Jouw dak is 50 m2 en heeft 2 regenpijpen. Elke regenpijp voert het water af van de helft van je dak. Door iedere regenpijp gaat dus het water van 25 m2 dak. Eén regenpijp zit al aangeloten op een regenton. De andere pijp wil je naar een wadi leiden. Je rekent daarom alleen met die regenpijp en moet dus het water van 25m2 'opbergen' in je wadi. Als die stortbui van 30 milimeter valt, gaat er 25 x 0,03 m3 water door je regenpijp. Je hebt dan dus een wadi van 25 x 0,03 = 0,75 m3 nodig.
De vorm en grootte van je wadi
Nu je weet hoe groot je wadi moet zijn, kan je kijken hoe je deze gaat maken. Dat doe je door de lengte x breedte x diepte van je wadi te doen. Zolang je rekening houdt met de benodigde capaciteit, kun je de wadi een vorm geven die je wil. Een paar punten om rekening mee te houden:
- Houdt rekening met schuine stukken (talud). Hier is de wadi minder diep. reken de schuine oppervlaktes dus niet (helemaal) mee.
- Maak de wadi op minimaal 1 meter van je huis, om wateroverlast te voorkomen.
Rekenvoorbeeld wadi ontwerp:
In ons voorbeeld heb je 0,75 m3 aan waterberging nodig. Maak je een wadi van 2,0 x 1,5 meter x 0,3 m diepte, dan heb je 0,90 m3 capaciteit en is je wadi ruim voldoende. Je kan de wadi ook 20 cm diep maken en een lange, ondiepe, door je tuin slingerende 'rivier' maken van 8 meter lang en een halve meter breed. Met 8 x 0,5 x 0,2m heb je 0,80 m3 berging en dus genoeg voor de 0,75 m3 water die bij een stortbui valt.
Beplanting in een wadi
Een wadi staat een groot deel van de tijd droog. Alleen bij langdurige neerslag of bij piekbuien komt de wadi vol te staan met water. Je wilt daarom je wadi mooi aankleden. Maar omdat het soms onder water staat, zijn niet alle planten geschikt om in of rond een wadi te zetten. Als een wadi goed is aangeplant en na een jaar is dichtgegroeid, heeft een wadi nauwelijks onderhoud nodig. Hieronder vind je een lijst met planten die geschikt zijn voor een wadi.
Een beplante wadi zorgt voor meer leven in de tuin en heeft een positieve invloed op het verminderen van hittestress, planten zorgen immers voor verkoeling.
Geschikte planten voor een wadi
Hieronder vind je een plantenlijst voor de aanplant van jouw wadi.
- Gewone engelwortel (Angelica sylvestris)
- Grote engelwortel (Angelica archangelica)
- Knoopkruid (Centaurea jacea)
- Blauwe knoop (Succisa pratensis)
- Beemdooievaarsbek (Geranium pratense)
- Koninginnekruid (Eupatorium cannabium)
- Echte valeriaan (Valeriana officinalis)
- Moerasspirea (Filipendula ulmaria)
- Moeraswalstro (Galium palustre)
- Moerasrolklaver (Lotus pedunculatus)
- Gewone kattenstaart (Lythrum salicaria) - waardplant
- Watermunt (heeft wel woekerneigingen) (Mentha aquatica)
- Moeras-vergeet-mij-nietje (heeft wel woekerneigingen) (Myosotis palustris)
- Grote egelskop (Sparganium erectum)
- Poelruit (Thalictrum flavum)
- Kievitsbloem (bolgewas) (Fritillaria meleagris)
- Zomerklokje (bolgewas) (Leucojum aestivum)
- Penningkruid (Lysimachia nummularia)
- Pinksterbloem (Cardamine pratensis) - waardplant
- Kruipend zenegroen (Ajuga reptans)
- Kruipwilg (Salix repens of S. rep. nitida)
- kleinblijvende wilgensoorten, zoals Salix purpurea 'Nana' of 'Nancy Saunders'
- Wilde bertram (Achillea ptarmica)
- Echte heemst (Althaea officinalis)
- Zegge-soorten (Carex spp.)
- Witte en rode kornoelje (Cornus alba en C. sanguinea)
- Gele lis (Iris pseudacorus)
- Adderwortel (Persicaria bistorta)
Voorbeeldtuinen met een wadi in Amersfoort
Amersfoort Rainproof heeft de afgelopen jaren diverse voorbeeldtuinen gemaakt waarin een wadi is aangelegd. Je kunt live een kijkje gaan nemen, het zijn allemaal voortuinen.
